XI edycja Biennale Grafiki Studenckiej w Poznaniu przypada na setną rocznicę działalności poznańskiej grupy Bunt założonej w 1918 roku. Do grupy należeli artyści, którzy tworzyli przede wszystkim w technikach graficznych, zwłaszcza linorycie. Artyści Buntu podejmowali tematy społecznie zaangażowane, wpisujące się w dyskusję o możliwości tworzenia nowej, lepszej rzeczywistości, krytycznie odnoszące się do ówczesnych czasów. Podejmowali treści utylitarne, wychodzące poza lokalne sprawy. Reprezentowali nurt sztuki awangardowej opartej o chęć „przebudowywania świata”.
XI edycja konkursu Biennale Grafiki Studenckiej podobnie jak wcześniejsze odsłony organizowana jest we współpracy ze wszystkimi ośrodkami akademickimi w Polsce o profilu artystycznym. Konkurs stanowi podłoże do debaty na temat roli grafiki we współczesnej kulturze oraz kształtowania się jej medialnego języka refleksji na temat metafory i interpretacji. Grafika wymusza zdecydowanie i pewność siebie w kwestiach budowania obrazu i jego treści, narzuca syntetyzowanie i upraszczanie formy, co wpływać może na radykalny charakter prac. Dlatego technika ta stosowana była przez grupy awangardowe, społecznie i politycznie zaangażowane. Stała się narzędziem walki i oporu. Była krytycznym spojrzeniem i oceną rzeczywistości, środkiem komunikacji umożliwiającym nowe sposoby wartościowania konsumpcyjnego świata. Grafika działa na odbiorcę obrazem, zazwyczaj niepotrzebne są dodatkowe opisy i tłumaczenia. Przekaz kształtowany jest, przede wszystkim, przez kontekst historyczny, społeczny, kulturowy i treść zawartą w samym dziele.
Istnieje wiele grup zaangażowanych społecznie, aktywistów, którzy korzystają z medialnych walorów grafiki, wykorzystując możliwości jej kopiowania (rosyjska grupa Voina, Pixadores, ruch Occupe), co ułatwia jej popularyzację i tym samym pozwala na dotarcie do większej liczby odbiorców. W latach 60. grafiką posługiwali się sytuacjoniści, którzy dzięki możliwości reprodukowania mogli rozpowszechniać myśli w kontekście zastanej sytuacji politycznej i obyczajowości. Obecnie temat powielania oraz prawa autorskiego zajmuje ważne miejsce w rozważaniach o kulturze. Mówi się o skali oddziaływania internetu na zachowania człowieka wobec wspólnoty, również o konieczności umożliwienia swobodnego dostępu do archiwów oraz osiągnięć nauki i zbiorów kultury. Globalna dyskusja toczy się w sprawie zastępowania copyright na copyleft, w kontekście prac artystycznych powstających z fragmentów, cytatów, sampli używanych do kolaży, fotomontaży, muzycznych miksów i mashup’ów. Porusza się temat „kopimizmu”– religii, której podstawą jest założenie, że największą cnotą jest kopiowanie.
Kultura w dobie internetu stawia wiele pytań, z jednej strony o wolność myśli i słowa, egalitaryzm, a z drugiej o prawo własności. W nurt tych rozważań bezkompromisowo wpisuje się laureat 1. Biennale Grafiki Studenckiej – Rafał Bujnowski, który swoją realizację graficzną (linoryt) „M-1” wykonał w dużym nakładzie, umożliwiając odbiorcom posiadanie kopii jego autorskiej pracy. XI edycja Biennale Grafiki Studenckiej pod tytułem „Bunt” jest przede wszystkim ważnym wydarzeniem artystycznym. Zwraca uwagę na wartość postawy, która nie przyjmuje pasywnej akceptacji, wchodzi w dyskusję z otoczeniem, jednocześnie dostarcza nowych twórczych idei i graficznych rozwiązań. Konkurs pozwala na wyłonienie ciekawych sposobów interpretacji świata, daje możliwość dyskusji na temat roli grafiki w kontekście kształtowania się nowych zjawisk kultury i relacji formy wypowiedzi twórczej wobec inicjatyw społecznych.
Maciej Kurak
IX Biennale Grafiki Studenckiej
kurator: Maciej Kurak
oprowdzanie kuratorskie: 25.04.2019, g. 17.00
