czwartek, 13 czerwca otwarte 12 — 19
Galeria Miejska Arsenał

ul. Szyperska 2/6-8, 61-754 Poznań
T. +48 61 852 95 02
E. arsenal@arsenal.art.pl

Godziny otwarcia:

Poniedziałek: nieczynne
Wtorek – Sobota: 12 — 19
Niedziela: 12 — 16

Podwójne życie martwych natur

Podwójne życie martwych natur

Łóżko, czy je ktoś na ukos ogląda, czy na wprost, czy z którejkolwiek strony, wcale się nie różni samo od siebie… ale jego wygląd wciąż się zmienia. A z innymi rzeczami czy nie jest tak samo?… Do czego zaś zmierza malarstwo? Czy do rzeczywistości, żeby naśladować ją samą, jaka ona jest, czy też do wyglądu – jaka ona się przedstawia? Malarstwo jest naśladowaniem widoku czy naśladowaniem prawdy? Widoku. Więc sztuka naśladująca jest daleka od prawdy”. [Platon, Respublica 598 A)

Od czasów Platona malarskie koło fortuny obróciło się wielokrotnie, trompe – loeił bywało w cenie i popadało w niełaskę. Przedmiot, a raczej jego widok, stawał się wyraźny, to znów zamglony, czasem zaś – i to zupełnie niedawno – nawet hiperwyraźny. Poszukiwania więc trwają, przedmiot nadal intryguje.

J. Lacan pisząc o malarstwie posługuje się określeniem ekran, który stanowią nasze przekonania o sztuce: konwencje, schematy reprezentacji, kody (por. H. Foster, The Return of the Rea!}. Ekran więc mediuje przedmiot podmiotowi, tak, że ten ostatni ma do czynienia z widokiem, a nie z przedmiotem samym. Jest to swoiste oswajanie przedmiotu, polegające na ciągłym utrzymaniu go w bezpiecznej odległości, bowiem rzecz sama, a raczej jej spojrzenie, zagraża ale jednocześnie fascynuje podmiot.

Sprawę tę przybliżyć może klasyczna, często przytaczana opowiastka: oto Pharasios i Zeuxis konkurowali ze sobą o pierwszeństwo w malarstwie. Zeuxis namalował winogrona tak realistycznie, że swym wspaniałym widokiem wabiły ptaki, Pharasios zaś namalował woal aż tak przekonywująco, że został poproszony przez swego konkurenta o jego odsłonięcie, by ten mógł zobaczyć wreszcie, co też namalowane jest pod spodem.

Opowiastka ta traktuje o intrydze, którą przedmiot prowadzi w relacji z podmiotem, czerpiąc właściwie – jak podkreśla Lacan – z owej, nigdy nie wygasającej fascynacji tym wszystkim, co ma swoje lokum pod ekranem, bowiem – tak naprawdę – uwodzi nas dopiero to, co ukryte, nieoswojone, i poza obrazem. Temu wszystkiemu właśnie Lacan przypisuje spojrzenie, czyli to przykuwa i nęci wodząc na pokuszenie. Pochodzi ono od bezkształtnej rzeczywistości niepojmowalnej i nieprzedstawialnej, tej z drugiej strony ekranu.

Jeszcze Lacan, na swoich słynnych wykładach, mówił o tym, że choć tylko niektóre dzieła sztuki posługują się strategią &ompe – loeił, to cała sztuka oswaja spojrzenie rzeczy (dompte-regard). Dziś jednak pojawiają się coraz silniejsze głosy konstatujące, iż sztuka ostatnich lat porzuca swe zadanie domtpe-regard i staje się próbą przejścia na drugą stronę ekranu, usiłując dotknąć tego, co starsze od podmiotu, nie reprezentowalne, nie kodowane, i nie ujęte w ryzy widoku.

W martwej naturze tkwi również możliwość przekroczenia, jednakże ścieżka ta, choć wygląda znajomo, jest właściwie bezdrożem nieoczekiwanego i niebezpieczenego zarazem.

MONIKA BAKKE

archiwum

Zapis A.
Jerzy Sadowski
29.04 – 26.05.2024
wernisaż: 29.04.2024, g. 18.00
Pływanie o zmierzchu
Aga Nowacka, Zofia Tomczyk
17.11.2023–14.01.2024
wernisaż: 17.11.2023, g. 18.00
Nieprzemijające wyzwolenie / постоянное освобождение
Kirill Diomchev (NEVIDIVISM)
1-17.12.2023
wernisaż: 1.12.2023, g. 18.00
Koszmary Dziesiątki
22.09 – 5.11.2023
wernisaż: 22.09.2023, g. 18.00
Bieguny
Dialogi młodych: INNY – edycja 7.
23.06 – 3.09.2023
wernisaż: 23.06.2023, g. 18.00
Niemy świadek historii
16.06 – 3.09.2023
wernisaż: 16.06.2023, g. 18.00
Anatomia polityczna / Політична анатомія
Vlada Ralko, Volodymyr Budnikov
6-11.06.2023
wernisaż: 6.06.2023, g. 18.00
XIII Biennale Grafiki
ERROR
21.04 – 4.06.2023
wernisaż: 21.04.2023, g. 18.00 Galeria na Dziedzińcu, Stary Browar