środa, 24 lipca otwarte 12 — 19
Galeria Miejska Arsenał

Stary Rynek 6, 61-772 Poznań
T. +48 61 852 95 02
E. arsenal@arsenal.art.pl

Godziny otwarcia:

Poniedziałek: nieczynne
Wtorek – Sobota: 12 — 19
Niedziela: 12 — 16

Środowiskowe historie jeziora Rusałka
spacer
4.03.2023, g. 11.00

Poznańskie jezioro Rusałka, czyli zbiornik spiętrzający potok Bogdanka, zostało utworzone w czasie okupacji niemieckiej, w latach 1941-1942, otrzymując w tamtym czasie nazwę Elsensee. Do wykopania niecki jeziora zmuszona została ludność pochodzenia żydowskiego – osoby więzione w nazistowskich obozach pracy przymusowej w Poznaniu i Żabikowie – natomiast do umocnienia jego brzegów wykorzystano macewy pochodzące z likwidowanych żydowskich cmentarzy. W czasach powojennych zdecydowano, aby projekt kontynuować. Paradoksalnie zatem współczesna funkcja rekreacyjna Rusałki i podporządkowane jej otoczenie przyrodnicze jest przedłużeniem nazistowskiej intencji stworzenia tu miejsca wypoczynku. Historia budowy jeziora Rusałka – sztucznego i względnie młodego ekosystemu – splata się z dynamiką przeobrażeń lokalnego środowiska. Czas historyczny nakłada się tu na czas cykli wegetacyjnych i toczące się poza polem naszego widzenia podwodne życie. Specyficzna natura urbana stanowi obecnie przestrzeń rekreacji jako fragment zachodniego klina zieleni; jest także ostoją bioróżnorodności i bioretencji. Podczas spaceru zastanowimy się wspólnie nad trudnym  dziedzictwem procesu budowy Rusałki, odtworzymy jej wielokierunkowe środowiskowe historie oraz porozmawiamy o Zagładzie jako projekcie ekologicznym. Spacer potraktujemy także jako ćwiczenie z uważności i międzygatunkowej empatii: poszukamy rosnącej tu zimą płomiennicy (Flammulina velutipes), przyjrzymy się roli rdestnicy kędzierzawej (Potamogeton crispus) i przywołamy masowe wymieranie małży słodkowodnych z gatunku Anodonta.


prowadzenie: Mikołaj Smykowski

zbiórka: Tunel pod ulica Św. Wawrzyńca (mural art)


Mikołaj Smykowski – antropolog, etnograf. Adiunkt w Instytucie Antropologii i Etnologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Laureat I nagrody w konkursie im. Majera Bałabana za dysertację Ekologie Zagłady. Współtwórca koncepcji środowiskowej historii Zagłady prezentowanej na łamach „Journal of Genocide Research”. Prowadzi badania nad dziedzictwem żydowskim i materialnymi pozostałościami Zagłady w kontekście ekologicznym, których wyniki publikował w „Rethinking History”, „Przeglądzie Kulturoznawczym”, „Tekstach Drugich”, „Kontekstach”. Interesuje się antropologią środowiskową, etnografią wielogatunkową i biodeterioracją dziedzictwa.