Spotkanie z traumą

perspektywa sztuki i psychoterapii

Spotkanie z traumą

Trauma jest terminem, który obecnie przechodzi inflację. Jest eksploatowany na wielu polach naszych doświadczeń: osobistych i instytucjonalnych. Jego nadreprezentacja nie idzie jednak w parze ze wzrostem poznawczej wartości tego, co współcześnie łączone z traumą i traumatycznością. Zamiast pogłębienia obserwujemy raczej wypłycenie i rozmycie znaczeń tego metaforycznego i często abstrakcyjnie pojmowane terminu.

Nie będziemy jednak przyglądać się definicjom traumy, której grecki źródłosłów oznaczał „ranę”, „przebicie”, „uszkodzenie ciała”. Interesować nas będzie to, w jaki sposób przy pomocy różnych środków wyrazu opracowujemy to, co uznajemy za traumatyczne. Przyjrzymy się różnorodnym językom i formom, które są zdolne opisać, dotknąć, przedstawić, zrekonstruować psychofizyczne doświadczenia wynikające z doznanej, noszonej, żywej, ale i zrastającej się rany. Naszym celem nie będzie jednak psychoterapeutyzacja – nie mamy pewności, czy i jak różne formy sztuki są w stanie domykać procesy traumatycznych doświadczeń. Raczej przyjrzymy się temu, co nazywamy pracą rany (nie przepracowaniem), obejrzymy i dotkniemy różnych form ekspresji i opisu. Spróbujemy użyć różnych estetycznych kluczy, które pomagają nam otworzyć to, co zamknięte i uznać fakt, że to, co traumatyczne, jest częścią naszych doświadczeń, częścią tego, co uznajemy za naszą tożsamość lub naszą wielopokoleniowo (prze)noszoną historię. Zakładamy, że tytuł Spotkanie z traumą urealni się w trakcie planowanej dyskusji w budowaniu relacji i integracji, bo właśnie przez nie: przez spotkanie, integrację i relację trauma pracuje/odkrywa/ujawnia się w sztuce i łączy się z żywym, cielesno-estetyczno-psychicznym życiem.


udział biorą: Aleksandra Kubiak, Melisa Maras, Mira Marcinów

Maciej Duda – psychoterapeuta, profesor Uniwersytetu Szczecińskiego. Autor czterech książek m.in., „Dogmat płci. Polska Wojna z gender” (2016), „Emancypanci i emancypatorzy. Mężczyźni wspierający emancypację Polek w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku” (2017). Stypendysta Narodowego Centrum Nauki (FUGA) oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Od 2021 redaktor naczelny „Czasu Kultury” (funkcja parytetowa pełniona z redaktor Lucyną Leśniewską). W 2025 roku zadebiutował prozą pt. „Głód” (W.A.B.).

Aleksandra Kubiak – artystka interdyscyplinarna pracująca na styku performansu, filmu, teatru, tekstu i działań społecznych, wykładowczyni akademicka. W latach 2001-2013 wraz z Karoliną Wiktor współtworzyła Grupę Sędzia Główny. Od 2010 roku rozwija praktykę indywidualną, koncentrującą się wokół autobiograficznego cyklu oraz działań relacyjnych. W swojej twórczości bada społeczną skuteczność sztuki oraz możliwości transformacji doświadczeń granicznych poprzez działania artystyczne.

Melisa Maras  – certyfikowana psychoterapeutka psychoanalityczna PTPP, redaktorka naczelna kwartalnika „IDioMY. Psychoanaliza i życie społeczne”, kulturoznawczyni, posiada wieloletnie doświadczenie w pracy w tzw. zawodach pomocowych, a także dorobek artystyczny i dydaktyczno-naukowy.

Mira Marcinów (ona/jej) – filozofka, psycholożka i pisarka. Pracuje w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.  Współzałożycielka i była dyrektorka Ośrodka Myśli Psychoanalitycznej IFiS PAN. Autorka m.in. książek: Historia polskiego szaleństwa, za którą była nominowana do Poznańskiej Nagrody Literackiej oraz prozy Bezmatek, za którą otrzymała Paszport Polityki i nominację do Nagrody Literackiej Nike. Eksperymentuje z tańcem, teatrem i sztukami wizualnymi.


Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Zobacz również